ලෝකෙම අවුල් කරන El Nino! Australia වලටත් ලොකු අවදානමක්

​මේ වසරේ El Nino තත්ත්වය ලොව පුරා දේශගුණික හා ආර්ථික පද්ධතීන්ට දැඩි බලපෑමක් (heavy toll) එල්ල කරමින් පවතී. ආසියාවට නියඟයත් (drought), ඇමෙරිකා මහද්වීපයට ගංවතුරත් (floods) රැගෙන ආ මෙම කාලගුණික විපර්යාසය හේතුවෙන් ඕස්ට්‍රේලියාව අතිශය අවිනිශ්චිත කාලගුණික තත්ත්වයකට මුහුණ දෙමින් සිටී. විශේෂඥයන් අනතුරු අඟවන්නේ, මෙහි දරුණුතම බලපෑමට ලක්වන රටවල් අතරට ඕස්ට්‍රේලියාව (Australia is in the firing line) අයත් වනු ඇති බවයි.

​පද්ධතීන් දෙකක කඩා වැටීම (Climate & Economic Systems)
​දේශගුණය සහ ආර්ථිකය යනු එකිනෙකට බැඳුණු පද්ධති දෙකකි. අද වනවිට මේ දෙකම පවතින්නේ දැඩි පීඩනයකට ලක්වය (under soaring stress).
​නේපාලයේ ග්ලැසියර කඩා වැටීම්
​ස්පාඤ්ඤයේ දරුණු ලැව්ගිනි
​ඕස්ට්‍රේලියාවේ NSW සහ Queensland ප්‍රාන්තවල ඇති වූ සුපිරි කුණාටු (supercells)
​මේ සියල්ල පිටුපස ඇත්තේ හුදෙක් පාරිසරික ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ (UN) වාර්තාවකට අනුව ලොව පුරා නීති පද්ධතීන්, රක්ෂණ ක්‍රමවේද සහ ව්‍යාපාරික ගිවිසුම් පවා මේ හේතුවෙන් අභියෝගයට ලක්වෙමින් පවතී.

 

උදාහරණයක් ලෙස, දේශගුණික විපර්යාස නිසා ඇතිවන නඩු (climate change legal claims) වළක්වා ගැනීමට නවසීලන්තය, ඇමෙරිකාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇතැම් ප්‍රාන්ත නව නීති සම්පාදනය කරමින් සිටී.
​ඩොලර් ට්‍රිලියන ගණනක අලාභයක් (Global Economic Toll)
​මෙවර තුර්කියේ පැවැත්වෙන COP31 දේශගුණික සමුළුවේදී අනාවරණය වූයේ, ඉදිරි මාසවලදී කෘෂිකාර්මික අතින් දැඩිවම බලපෑමට ලක්වන රටක් ලෙස ඕස්ට්‍රේලියාව හඳුනාගෙන ඇති බවයි. ඉන්දියාවේ මෝසම් වැසි දුර්වල වීම, ඉන්දුනීසියාවේ ලැව්ගිනි සහ පේරු, බොලිවියා වැනි රටවල නියඟය මීට සමගාමීව සිදුවේ.

​2027 වසරේ ආර්ථික අලාභය: ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 986 ක් (US$986 billion) වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
​යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ පිරිවැය: ඉදිරි වසර 5 සඳහා තවත් ඩොලර් ට්‍රිලියන 7.2 ක් ($7.2 trillion) වැය වනු ඇත.
​මේ නිසා රක්ෂණ ගාස්තු (Insurance premiums) සහ බැංකු ණය පොලී අනුපාත (interest rates) අනිවාර්යයෙන්ම ඉහළ යා හැකි බවට ආර්ථික විද්‍යාඥයින් අනතුරු අඟවයි.

​”සිතාගත නොහැකි තත්ත්වයක්” – Off the Charts!
​ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානයේ (WMO) මහලේකම් Celeste Saulo පෙන්වා දෙන්නේ, “El Nino පෘථිවියට අලුතින් උෂ්ණත්වය එකතු කරන්නේ නැහැ. එය කරන්නේ සාගරයේ ඇති උෂ්ණත්වය මුදා හැරීමයි. මේ වනවිට සාගරයේ උෂ්ණත්වය මෙතෙක් මනින ලද ඉහළම අගයේ පවතිනවා,” යනුවෙනි.
​පැසිෆික් සාගරයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය අගයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 3.05 කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර (3.05C above normal), දෙසැම්බර් මාසය වනවිට El Nino තත්ත්වය එහි උපරිමයට ළඟා වනු ඇත. වසර දහස් ගණනකින් ලෝකය මෙවැනි තත්ත්වයකට මුහුණ දී නැත.

​අනාගතයේදී කුමක් සිදුවේවිද? (What to expect?)
​Nature Communications ජර්නලයේ පළ වූ නවතම අධ්‍යයනයකට අනුව, අතීතයේ දින කිහිපයකට සීමා වූ තාප තරංග (heatwaves), 2054 වන විට මාස ගණනාවක් පුරා (endure for several months) පවතිනු ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ වත්මන් කාලගුණික ආකෘතිවලට (climate models) පවා මෙම තත්ත්වයන් නිවැරදිව පුරෝකථනය කිරීමට නොහැකි වී ඇත.
​එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් António Guterres සමුළුව අමතමින් පැවසූ මෙම වැකිය සමස්ත ලෝකයටම ලබා දෙන්නේ දැඩි අනතුරු ඇඟවීමකි

​”අපි දැන් දේශගුණික අන්තයන්ගේ නව යුගයකට ඇතුළු වී සිටිනවා (We have entered a new age of climate extremes). කාලගුණික වාර්තා දිනෙන් දින බිඳ වැටෙනවා. මානව පිරිවැය ඉහළ යනවා. ලෝක නායකයින් මේ ගැන දැන්වත් බරපතළ ලෙස සිතිය යුතුයි.”

​මූලාශ්‍රය: News.com.au හි Jamie Seidel විසින් රචිත ‘Worst’ case scenario looms for Australia as El Nino wreaks havoc across the globe’ වාර්තාව ඇසුරිනි.

Don't forget to share this post!

Recent Posts