ශ්රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයට ඔබ්බෙන් වන මුහුදේ ඉරාන නව්කාවක් සම්බන්ධයෙන් වුණු සිද්ධිය පිළිබඳ තවමත් විවිධ පුවත් පළ වෙමින් තිබෙනවා.
මේ අතර ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ඉන්දියානු සාගරයේ දී ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ බවට ඇමරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් Pete Hegseth ගේ ප්රකාශයක් BBC වාර්තා කර තිබුණා.
ඔහු පවසා තිබුණේ අඟහරුවාදා නෞකාව torpedo එකක් නිසා ගිලී ගොස් නිහඬව මිය ගිය බවයි. ඔහු නෞකාව නම් කර තිබුණේ නැහැ.
ශ්රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ සිට 40km ක් (සැතපුම් 25) පමණ පහළට වන්නට ගිලී ගිය Iris Dena නම් ඉරාන නෞකාවකින්, බදාදා උදෑසන ලැබුණු ආපදා ඇමතුමකට තම නාවික හමුදාව ප්රතිචාර දැක්වූ බව ශ්රී ලංකාව ප්රකාශ කිරීමෙන් පසුව ඔහුගේ මෙම නිවේදනය නිකුත් වුණා.
නෞකාව අනතුරට ලක් වූ ප්රදේශයෙන් මළ සිරුරු 80ක් සොයා ගත් අතර තවත් 32 දෙනෙකු බේරා ගත් බව ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව ප්රකාශ කර තිබුණා.
ඉරාන විදේශ අමාත්ය Abbas Araghchi පැවසුවේ එක්සත් ජනපදය ඉරාන වෙරළට සැතපුම් 2,000ක් දුරින් මුහුදේදී සාහසික ක්රියාවක් සිදු කර ඇති බවයි.
“නැවියන් 130ක් පමණ රැගෙන යන ඉන්දියානු නාවික හමුදාවේ අමුත්තෙකු වන Frigate Dena, අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව ජාත්යන්තර මුහුදේදී ගැටී ඇත” යනුවෙන් ඔහු බ්රහස්පතින්දා අලුයම X සටහනක දක්වා තිබුණා.
“මගේ වචන මතක තබා ගන්න. එක්සත් ජනපදය එය තැබූ පූර්වාදර්ශය ගැන දැඩි ලෙස කණගාටු වනු ඇත.”
නෞකාවේ documentation මත පදනම්ව, Iris Dena නෞකාවේ 180 ක් පමණ සිටි බවට විශ්වාස කෙරෙන බව ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව ප්රකාශ කර තිබෙනවා.
දිවි ගලවා ගත් අය බරපතල ලෙස තුවාල ලබා ඇති අතර ඔවුන් රෝහල්ගත කර තිබෙනවා.
Hegseth බදාදා පැවති ප්රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී පැවසුවේ එක්සත් ජනපද සබ්මැරීනයක් ජාත්යන්තර මුහුදේ ආරක්ෂිත යැයි සිතූ ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ බවයි.
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු torpedo එකකින් සතුරු නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ පළමු අවස්ථාව මෙය බවත් ඔහු කියා සිටියා.
1945 න් පසු ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් මේ ආකාරයෙන් සතුරු නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ පළමු අවස්ථාව මෙය වුවද, එතැන් සිට එක්සත් රාජධානිය සහ පාකිස්තානය රටවල් යන දෙකම torpedo භාවිතා කරමින් යාත්රා ගිල්වා තිබෙනවා.
එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද වීඩියෝවකින් දැක්වෙන්නේ නැවක් ගැටී, එමඟින් පුපුරා යාමට පෙර එහි අවරය ඉහළට නැඟී ඇති ආකාරයයි.
මීට පෙර, ශ්රී ලංකා නාවික හමුදා ප්රකාශක බුද්ධික සම්පත්, Iris Dena නෞකාවට සබ්මැරීනයකින් ප්රහාරයක් එල්ල වූ බවට පළ වූ වාර්තා ප්රතික්ෂේප කළා.
ඔහු පවසා සිටියේ ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන අවස්ථාවේ දී, ගලවා ගැනීමේ නිලධාරීන් නෞකාව හෝ කලාපයේ වෙනත් කිසිදු නෞකාවක් දැක නොතිබූ අතර ජලයේ පාවෙන තෙල් පැල්ලම් සහ life rafts දුටු බවයි.
ඔහු තවදුරටත් පවසා සිටියේ නෞකාවේ පිහිටීම ශ්රී ජලයෙන් ඔබ්බට තිබුණද, එය ශ්රී ලංකා සෙවුම් සහ ගලවා ගැනීමේ කලාපය තුළට අයත් වූ බැවින් international obligations වලට අනුව ප්රතිචාර දැක්වීමට ඔවුන් බැඳී සිටි බවයි.
2015 දී ප්රථම වරට දියත් කරන ලද Iris Dena යනු Hormuz සමුද්ර සන්ධියේ සහ ඕමාන් බොක්කෙහි ස්ථානගත කිරීම් සඳහා වගකිව යුතු ඉරානයේ දකුණු බලඇණියට අනුයුක්ත destroyer යුධ නැවක්.
එය මෑතකදී ඉන්දියාව විසින් පවත්වන ලද හමුදා අභ්යාසයක් වන International Fleet Review 2026 සඳහා සහභාගී වුණා.
Iris Dena නෞකාව ගිලී යාම සිදුවන්නේ එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය පස්වන දිනටත් ඉරානයට ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරමින් සිටින අතරතුරයි. බදාදා අගනුවර වන ටෙහෙරාන් හරහා ආරක්ෂක මූලස්ථානයට පහර දුන් බව ඊශ්රායල හමුදාව ප්රකාශ කර සිටියා.
හිස්බුල්ලා සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ඊශ්රායලයට රොකට් සහ ඩ්රෝන යානා දියත් කිරීමෙන් පසු ඊශ්රායලය ලෙබනනයට ගුවන් ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර රටේ දකුණු ප්රදේශයට ගොඩබිම් හමුදා යවා තිබෙනවා.
ඉරානය පළිගැනීමේ ප්රහාර දිගටම සිදු කර ඇති බව පෙනී යනවා. බදාදා සෞදි අරාබියේ සහ කුවේටයේ නව ප්රහාර වාර්තා වූ අතර තුර්කිය පැවසුවේ Nato defences තුර්කි භූමිය දෙසට ගමන් කරමින් සිටි ඉරාන මිසයිලයක් වෙඩි තබා බිම හෙළූ බවයි.
ජාත්යන්තර මාධ්යය වාර්තා කර තිබුණේ ගැටුමේදී ශ්රී ලංකාව මධ්යස්ථව සිටින බවයි.
Image credit: www.bbc.com
